Verzorging van zieken en gewonden

Article sections

    Noot: dit artikel beperkt zich tot de verzorging van zieken en gewonden bij en door de gegoede burgerij. Over militaire ziekenzorg is ook veel te lezen.
    Noot 2: de situatie in Engeland was heel anders dan die in Nederland, zie het artikel ziekenverpleging in Nederland.

    Gezondheidsproblemen kwamen door teveel eten, teveel alcohol drinken (veroorzaakt o.a. ‘gout’), ongelukken (bijv. bij de jacht, paardrijden of als een koets omviel), slechte leefomstandigheden (zoals tochtige en vochtige huizen en vervuilde lucht) en beperkte persoonlijke en openbare hygiëne praktijken.

    Bezoeken van zieken

    Een dame (heren niet?) ging op bezoek bij een zieke om te vragen hoe het met hem/haar gaat en haar te vermaken (bijv. voorlezen, laatste roddels vertellen). Dit waren familieleden, vrienden en andere bekenden. Zoals in de boeken van Jane Austen Elizabeth een bezoek brengt aan Jane op Netherfield, Mrs Philips haar zus Mrs Bennet bezoekt (Pride & Prejudice) en Emma op bezoek gaat bij Harriet Smith en bij arme dorpsgenoten namens de Kerk (Emma).

    “Call (on) the doctor!”

    Als iemand in Regency tijd een dokter liet halen voor een ziek familielid, gast of personeelslid, dan was er keuze uit Physician, Surgeon en Apothecary (pharmasist) – in die die volgorde van sociale status. Een physician was een gentleman, vaak een 2e of 3e zoon, en werd aangeduid als Dr. Hij deed geen (ruw) fysieke dingen, die liet hij over aan een surgeon. Denk aan een operatie uitvoeren, gebroken bot zetten of fysiek onderzoek doen. Een physician kon dineren met de familie en ontving op discrete wijze een vergoeding voor zijn diensten (stuurde geen factuur). Een apothecary was meer technisch en maakte medicijnen op aangeven van een physician. Als er geen physician in de regio was, gaf een apothecary ook wel medisch advies. Een surgeon en apothecary werden aangesproken met Mr.

    Deze dokters hadden hun kennis uit eigen observatie en ervaring, overlevering van anderen en uit boeken. Aderlaten en bloedzuigers werden nog voor allerlei kwalen ingezet of een dokter gaf het advies ‘to take the waters’ in spa towns zoals Bath.
    Medische opleidingen werden in enkele ziekenhuizen gegeven, zoals St Bart’s in Londen. Dit bereidde dokters niet percé goed voor op hun medische praktijk later, want alleen in de meest slechte gevallen ging een patiënt naar een ziekenhuis.

    Dokters hielden zich niet bezig met geboorten. Soms werd de hulp van een Midwife (vroedvrouw) ingeroepen, maar vaak werd een vrouw bijgestaan door vrouwelijke familieleden.

    A damsel in distress!

    Een (jonge)dame in nood moest natuurlijk worden geholpen, ook al is het een onbekende. Zoals Marianne wordt geholpen door Willoughby (Sense & Sensibility) en Harriet door Frank Churchill (Emma).

    Zelf zieken en gewonden verzorgen

    Medici waren zeldzaam, duur en hun zorg hielp vaak niet veel. Veel vrouwen leerden daarom zelf om voor de mensen in hun huishouden te zorgen voor gangbare kwalen zoals hoofdpijn, verkoudheid, buikpijn en uitslag. Zij hun hadden vaak eigen remedies of haalde recepten uit kookboeken (wat we nu natuurgeneeskunde zouden noemen). De vrouwe des huizes gaf haar kennis door aan haar dochters.

    De vrouwe des huizes zorgt ook voor haar eigen personeel. Waarschijnlijk instrueert ze dan een ander personeelslid, verstrekt remedies en gaat af en toe kijken.

    Zorg voor gehandicapten

    Verstandelijk gehandicapte familieleden of familieleden met een ‘geestesziekte’ (o.a. epilepsy en de hysterie van Freud) werden uit het zicht verzorgd. Jane Austen’s broer George is hier een voorbeeld van (zie bron 5). Uit het zicht, betekende vaak ook dat ze vergeten werden. Toch waren zij vaak goed af en konden oud worden. Verstandelijk gehandicapten van minder goede komaf kwamen op straat terecht of werden een attractie of fairs.

    Bedlam (Bethlem Royal Hospital in Londen) was tot 1770 een populaire bezienswaardigheid ‘in town’, totdat het toelaten van bezoekers werd beperkt. Helaas leidde dit tot slechtere behandeling van de patiënten. De misstanden hier en in andere openbare en private instituten voor verstandelijk gehandicapten, zorgden voor een Parlementary Inquiry in 1815.

    Hoe zit het met lichamelijke gehandicapten? Zolang kon functioneren niets aan de hand, want handicaps kwamen vaak voor o.a. door ongelukken en oorlogen?

    Bronnen:
    [1] https://austenauthors.net/medicine-during-the-regency-10-interesting-facts/
    [2] https://thebeaumonde.com/doctors-in-the-regency-by-alicia-rasley/
    [3] http://cookit.e2bn.org/historycookbook/34-345-georgians-regency-Health-facts.html
    [4] https://afoemma.wordpress.com/2012/01/13/research-8-everyday-medicine-and-health-in-the-regency-era/
    [5] https://janeaustensworld.wordpress.com/tag/mentally-handicapped-in-regency-era/
    [6] https://en.wikipedia.org/wiki/Bethlem_Royal_Hospital

     

    in Tijdgeest