Ziekenverpleging in Nederland

Article sections

    Noot: vanwege het verschil met de situatie in Engeland is dit artikel opgenomen over de rol van de gegoede burgerij bij de ziekenverpleging in Nederland.

    (Bron: Olaf, teksten overgenomen uit discussie op Facebook)

    Cultuurshock
    Het artikel ‘verzorging van zieken en gewonden‘ slaat op de Engelse situatie. Nergens vind je dan ook enige informatie over de continentale ellende, waar men direct met de gevolgen van het slagveld werd geconfronteerd. Dat kwam neer op letterlijk dweilen met de bloedkraan open, en iedereen moest zien te redden wat er te redden viel. Dus niets van ziekenbezoekjes met een kopje thee bij een bekende, maar stervende, gillende en kreunende soldaten en burgers bijstaan. dat was toen de realiteit, en die moeten wij uitbeelden. Een cultuurshock voor een aantal van ons.
    Voor veel leden van The Meryton Society is het duidelijk even wennen dat we een Nederlandse uitbeelding moeten doen van de rauwe werkelijkheid van het Koninkrijk Holland, waar de realiteit akelig dichtbij was. Zulks in schrille tegenstelling tot het leven in Engeland, zoals dat beschreven wordt door o.a. Jane Austen in haar romans.

    Hoe ging het leven bij de gegoede burgerij in Nederland er aan toe rond 1800? 
    Het viel buitenlandse bezoekers, en met name Engelsen, bij hun bezoek aan Nederland op dat onze maatschappij tamelijk egalitair was.
    De Britten zijn stomverbaasd over het geringe aantal bedienden. Nog verbaasder zijn ze als ze bij het theebezoek aan welgestelde dames zien dat mevrouw zelf het kostbare (Hollandse) porselein zèlf afwast. De (weinige) overlevende “spoelkommen” zijn daar getuige van. Deze grote porseleinen spoelkommen waren in het zelfde decor uitgevoerd als de rest van het theeservies en daarin werden de theekopjes door mevrouw zelf afgewassen. Immers, “de grove knuisten van de keukenmeid zouden het tere porselein alleen maar breken”. Voor de liefhebbers: er zijn drie mooie spoelkommen in onze verzameling Hollands Porcelein te bewonderen. Ditzelfde gold overigens ook voor het afwassen van het zéér kostbare dinerservies. Als je een zespersoons Hollands Porceleinen dinerservies vergelijkt met het goedkopere, maar toch ook nog kostbare, Chinese wit-blauwe “stukgoed” porselein, dan kan je je dat voorstellen.
    Een andere taak van mevrouw was het zelf doen van inkopen. Bij de Engelse welgestelde burgers volstrekt ondenkbaar! Mevrouw wilde echter overtuigd zijn van kwaliteit, en deed zelf de inkopen. De keukenmeid vergezelde haar om alle inkopen te dragen. In musea zijn honderden van deze afbeeldingen te zien op prachtige genreschilderijen van de 16e t/m begin 20e eeuw.
    Het is goed deze cultuurverschillen voor ogen te houden als je vanuit een “Engelse” visie op de gegoede burgerij je moet inleven in dezelfde Hollandse situatie.

    Ziekenverpleging
    De ziekenverpleging werd vooral in Nederland door de dames van de gegoede burgerij gezien als één der voornaamste Diakonale Plichten, en was te belangrijk om aan de bedienden over te laten. De artsen (niet de chirurgijns, dat was onguur volk), d.w.z. de Doctores Medicinae leunden op een netwerk van gegoede dames voor het dagelijks toezicht op de zieken der lagere standen, en voor het verstrekken van “onderstand”, dat is praktische en maatschappelijke hulp. Tot in de jaren 50 van de 20e eeuw was dit het geval. De echte ziekenverpleging was voornamelijk een zaak van jonge dames van goeden huize. Als voorbeeld moge dienen de ‘s-Gravenhaagsche Hervormde Diakonale Inrichting tot Ziekenverpleging, opgericht door Baronesse De Bronovo. Tot diep in de jaren 60 was de directrice verpleging steevast een adellijke dame, de laatste was Jonkvrouwe Henriëtte (Hetty) de Beaufort. Menige jonge freule sloeg als verpleegster een jonge arts aan de haak; van beide kanten goede partijen. Het is dus beslist niet zo dat gewondenverzorging en ziekenverpleging een minderwaardige bezigheid was in Nederland. Vanaf de 16e eeuw was dit geheel in handen van de Regentenklasse (zie de ontelbare groepsportretten!).

    in Nederland

    Related Articles